15/03/2024
आर्थिक साक्षरता म्हणजे काय ?
आर्थिक साक्षरता म्हणजे ती स्थिती आहे जेथे व्यक्ती किव्हा समुदाय आर्थिक व्यवस्थेच्या बाबींचा अर्थ समजून व्यवस्थापन करण्याची क्षमता असते. त्यात व्यक्तीकडे त्याच्या आय, खर्च, गुंतवणूक, कर्ज, विद्यमान आणि गुंतवणुकीच्या समस्यांचा चांगला समज, योग्य निर्णय घेणे अशा प्रकारे आर्थिक साक्षरता असते. जी व्यक्ती आर्थिक साक्षर असते. त्या व्यक्तीला बचत कुठे करावी? गुंतवणूक कशी करावी? कर्ज किती घ्यावे? कोणते कर्ज घ्यावे? कोणते कर्ज घेऊ नये. त्याचप्रमाणे कोणता विमा घ्यावा? याबद्दलची सर्व माहिती असते त्यामुळे त्यांचे जीवन सुखकर होत असते.
त्याचप्रमाणे आर्थिक साक्षर असलेला व्यक्ती आपला टॅक्स नियमाने भरतो आणि सगळे आर्थिक व्यवहार चौक पणे पार पाडत असतो. भारतामध्ये आर्थिक साक्षरता तपासल्या जात नव्हती. परंतु 2016 सालापासून 13 ते 17 फेब्रुवारी हा जो सप्ताह आहे हा आर्थिक साक्षरता सप्ताह म्हणून साजरा केला. उत्पन्नाची साधने ही मर्यादित असतात परंतु गरजा मात्र ह्या अमर्यादित असतात. ज्यावेळेस मर्यादित गरजा आणि अमर्याद उत्पन्नाची साधने असतात त्यावेळेस माणसाची उन्नती होत असते. परंतु उत्पन्नाची साधने मर्यादित आहेत. गरजा मात्र मर्यादित आहे त्यावेळेस त्याचा तालमेल बसवणे अत्यंत कठीण होऊन जाते. त्यामुळे जो आर्थिक साक्षर होतो तो आपल्या उत्पन्नाची साधने वाढवण्याचा प्रयत्न करतो. उत्पन्नाची साधने कशी वाढवली जातात त्यासाठी एक पुढे प्रसंग मी त्यामध्ये सविस्तरपणे माहिती सांगितली जाणार आहे तुम्ही त्यापासून एखाद्या सादर निवडून तुमचं उत्पन्न वाढू शकतात असे कितीतरी साधने आहेत हे नोकरी करत असताना किंवा तुम्ही तुमचं हातामध्ये असलेलं काम न बाजूला ठेवता सुद्धा करू शकता.
