12/01/2026
"လုပ်ငန်း ၁ ခုမှာ Inventory (ကုန်လက်ကျန်) ကို စနစ်တကျထိန်းသိမ်းဖို့ ဘာကြောင့်အရေးကြီးလဲ ?"
လုပ်ငန်းရှင်တော်တော်များများက "ပစ္စည်းရောင်းရမှ အမြတ်ထွက်တာ" လို့ပဲ ထင်တတ်ကြ ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဂိုဒေါင်ထဲမှာ ကျန်နေတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းလက်ကျန် (Closing Stock) က သင့်လုပ် ငန်းရဲ့ အရှုံး ၊ အမြတ်ကို တိုက်ရိုက် အတိုးအလျှော့ လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာ သိပါသလား?
နိုင်ငံတကာစာရင်းစံနှုန်း IAS 2 ရဲ့ အခြေခံမူတွေအရ လုပ်ငန်းရှင်နဲ့ စာရင်းကိုင်တွေ သတိထားရမယ့် အချက် (၃) ချက်ကို မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။
၁။ ကုန်ပစ္စည်းလက်ကျန်နဲ့ အမြတ်ရဲ့ ဆက်စပ်မှု (The Logic)
စာရင်းအင်းသဘောတရားအရ ရောင်းလိုက်ရတဲ့ ပစ္စည်းဖိုး (Cost of Sale ) ကို တွက်ချက်တဲ့ အခါ:
Cost of Sale = အဖွင့်လက်ကျန် + ဝယ်ယူမှု - အပိတ်လက်ကျန်
ဒါကြောင့် လကုန်မှာ စာရင်းအပိတ်လက်ကျန် (Closing Stock) စာရင်း မှားယွင်းပြီး နည်းနေမယ်ဆိုရင် ရောင်းရစရိတ် (COGS) များသွားပြီး သင့်လုပ်ငန်းရဲ့ အမြတ်ကို အမှန်တကယ်ထက် လျော့နည်းသွားစေမှာဖြစ်ပါ တယ်။ မှားယွင်းပြီး Closing Stock များနေမယ်ဆိုရင်တော့ အမှန် အမြတ်ထက်ပိုနေမှာဖြစ်ပါတယ်။
၂။ တန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်း - "ဘယ်ဈေးနဲ့ စာရင်းသွင်းမလဲ?" (IAS 2 Valuation)
ဒါဟာ လုပ်ငန်းရှင်တွေ နဲ့ ကျမတို့ စာရင်းကိုင်တွေ သတိထားရမဲ့ အချက်ပါ။ IAS 2 အရ Inventory ကို အောက်ပါ (၂) ခုထဲကမှ "ပိုနည်းတဲ့တန်ဖိုး" တစ်ခုနဲ့ပဲ စာရင်းသွင်းရပါမယ်။
• Cost (ဝယ်ရင်းဈေး): ပစ္စည်းဝယ်တုန်းက ပေးရတဲ့ဈေး။
• Net Realizable Value - NRV (လက်ရှိရောင်းဈေး): အခုလက်ရှိရောင်းရင်ရမဲ့ ခန့်မှန်းရောင်းဈေး ထဲက အခုလက်ရှိရောင်းရင် ကုန်ကျမဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို နှုတ်ထားသည့် တန်ဖိုး။
ဥပမာ:
သင်က ဖုန်းတစ်လုံးကို ၁၀ သိန်းနဲ့ ဝယ်ထားပေမဲ့ မော်ဒယ်ဟောင်းသွားလို့ အခု ၈ သိန်းပဲ ရတော့မယ် ဆိုရင် စာရင်းထဲမှာ ၈ သိန်းပဲ ပြရပါမယ်။ ဒီနေရာမှာ ဖုန်းရဲ့ မူရင်းဝယ်ဈေးက - Cost ဖြစ်ပြီး ၊ လက်ရှိပြန်ရောင်း လျှင်ရမဲ့ ခန်းမှန်းရောင်းဈေးက ၈ သိန်းက - NRV ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့်နည်းတဲ့ ဈေးကိုယူရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် Inventory တန်ဖိုးသင့်တဲ့အခါ ပစ္စည်းရဲ့ဈေးကို ၈ သိန်းပဲယူရတာဖြစ်ပါ တယ်။
၃။ Inventory နည်းလမ်းရွေးချယ်မှု (FIFO Vs Weighted Average)
ပစ္စည်းတွေ တစ်ခေါက်နဲ့ တစ်ခေါက် ဝယ်ဈေးမတူတဲ့အခါ အမြတ်တွက်ပုံ ကွာခြားသွားပါတယ်။ IAS 2 က ခွင့်ပြုထားတဲ့ နည်းလမ်း (၂) ခုရှိပါတယ်။
• FIFO (First-In, First-Out): အရင်ဝယ်တဲ့ဈေးနဲ့ အရင်ရောင်းတယ်လို့ ယူဆတာပါ။ ကုန်ဈေးနှုန်း တက်နေတဲ့ အချိန်မှာ FIFO ကိုသုံးရင် အမြတ်ပိုထွက်လေ့ရှိပါတယ်။
• Weighted Average: ဝယ်ထားတဲ့ဈေးတွေအားလုံးကို ပျမ်းမျှတွက်တာပါ။
________________________________________
💡 စာရင်းကိုင်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အကြံပြုချက်
• Stock Count (မြေပြင်စာရင်းတိုက်ခြင်း): စာရင်းထဲမှာတော့ ရှိတယ်၊ အပြင်မှာ ပစ္စည်းက ပျက်စီးနေပြီ ဒါမှမဟုတ် ပျောက်နေပြီဆိုရင် သင့်လုပ်ငန်းဟာ အမှန်တကယ်တော့ ရှုံးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်စာရင်း နဲ့ မြေပြင်လက်ကျန်် ကိုက်ညီမှန်ကန်မှုရှိဖို့ စာရင်းများမှန်ကန်စွာရေးသွင်းရန် နှင့် မြေပြင်လက်ကျန်များ ကောက်ယူခြင်းကို လုပ်ငန်းတွေက မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
• Slow-moving Inventory: ဂိုဒေါင်ထဲမှာ ကြာရှည်အိပ်နေတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ Out of Date ဖြစ်နိုင်သော ၊ ပျက်စီးနိုင်သော ပစ္စည်းများဖြစ်လျှင် လုပ်ငန်းရဲ့ အမြတ်ကို ဝါးမြိုနေတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေ ဖြစ်လာနိုင် ပါတယ်။
Inventory စာရင်းသွင်းမှုက Statement of Profit or Loss ရဲ့ Cost of Sale အောက်နဲ့ Statement of Financial Position ရဲ့ Current Assets အောက်မှာပါ စာရင်းသွင်းရခြင်းဖြစ်တဲ့ အတွက် Financial Statements ( ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း) တစ်ခုလုံး မှန်ကန်ဖို့အတွက် အသက် သွေးကြောဖြစ်ပါတယ်။
Business
Tips
