05/06/2026
** व्यवसाय र करदाताका लागि विशेष छुटहरू (बजेट २०८३-८४)**
प्यान (PAN) नलिएका व्यवसायहरू:
विगतमा प्यान नलिई व्यवसाय गरिरहेकाहरूले आर्थिक वर्ष २०७९/८० देखि २०८२/८३ सम्मको (४ वर्षको) विवरण र कर बुझाएमा, सोभन्दा अगाडिको सबै कर, जरिवाना र ब्याज मिनाहा हुनेछ।
प्यान लिएर कारोबार नगरेकाहरू:
प्यान लिएर पनि कुनै कारोबार नगरेका व्यवसायीहरूले आ.व. २०८२/८३ को विवरण र कर पुस मसान्तभित्र बुझाएमा पुराना सबै जरिवाना मिनाहा हुनेछ। यदि यो अवधिमा निवेदन नदिएमा व्यावसायिक दर्ता स्वतः खारेज हुनेछ।
कारोबार भएको तर विवरण नबुझाएकाहरू:
प्यान लिएर कारोबार गरेका तर विवरण नबुझाएकाहरूले हालसम्मको विवरण र लाग्ने करमा थप १% रकम बुझाएमा ब्याज र जरिवाना पूर्ण रूपमा मिनाहा पाउनेछन्।
विवरण बुझाएर कर तिर्न बाँकी भएकाहरू:
आयकर, भ्याट (VAT) वा अन्तःशुल्कको विवरण बुझाएर कर तिर्न बाँकी भएकाहरूले पुस मसान्तभित्र करको मूल रकम र थप १% बुझाएमा थप शुल्क, ब्याज र जरिवाना तिर्नुपर्ने छैन।
२. कर विवाद र विचाराधीन मुद्दाहरू
कर निर्धारण चित्त नबुझेका केसहरू:
कर कार्यालयले २०८३ जेठ १५ सम्म निर्धारण गरेको करमा चित्त नबुझेको खण्डमा, पुस मसान्तभित्र करको मूल रकम र थप १% बुझाएर विवाद टुङ्ग्याउन सकिनेछ (तर यो सुविधा दूरसञ्चार सेवा प्रदायकलाई लागु हुने छैन)।
अदालतमा विचाराधीन मुद्दाहरू: करदाता वा आन्तरिक राजस्व विभागले अदालत वा राजस्व न्यायाधिकरणमा दर्ता गरेका मुद्दाहरू फिर्ता लिई पुस मसान्तभित्र करको रकम र थप १% बुझाएमा जरिवाना र ब्याज छुट हुनेछ।
३. कम्पनी रजिष्ट्रार र अन्तः
शुल्क छुट
कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR): विवरण बुझाउन छुटेका प्रा.लि. वा लिमिटेड कम्पनीहरूले आ.व. २०८२/८३ को विवरण र शुल्क असोज मसान्तभित्र बुझाएमा पुराना सबै वर्षको जरिवाना र दस्तुर मिनाहा हुनेछ।
अन्तःशुल्क इजाजतपत्र (License) नवीकरण:
लामो समयदेखि नवीकरण नभएका अन्तःशुल्क लाइसेन्सहरू आ.व. २०८२/८३ को नवीकरण दस्तुर मात्र तिरेर असोज मसान्तभित्र नवीकरण गर्न सकिनेछ।
४. आयकरमा नयाँ संशोधन (आ.व. २०८३-८४ देखि लागु हुने)
एकल र दम्पती (Single/Couple) को व्यवस्था खारेज:
अब प्राकृतिक व्यक्तिको हकमा एकल वा दम्पती भनेर फरक-फरक करको दर हुने छैन, दुवैका लागि एउटै समान स्ल्याब लागु हुनेछ।
नयाँ करको स्ल्याब दरहरू:
पहिलो १० लाख रुपैयाँसम्म: १% सामाजिक सुरक्षा कर (रोजगारीको आयमा मात्र, व्यवसाय वा सामाजिक सुरक्षा कोषमा योगदान गर्नेलाई लाग्दैन)।
अर्को ५ लाख रुपैयाँ (१५ लाखसम्म): १०%
अर्को १० लाख रुपैयाँ (२५ लाखसम्म): २०%
अर्को १५ लाख रुपैयाँ (४० लाखसम्म): २७%
४० लाख रुपैयाँभन्दा माथिको आयमा: २९% (यसअघि अधिकतम दर ३९% थियो, जसलाई घटाएर २९% बनाइएको छ)।
५. नयाँ छुट तथा सुविधाहरू
घरको बीमा (Building Insurance): घर बीमा प्रिमियमको खर्च कट्टी सीमा रु ५,००० बाट बढाएर रु १०,००० पुर्याइएको छ।
छोराछोरीको शिक्षा खर्च (Education Allowance): प्राकृतिक व्यक्तिले आफ्ना छोराछोरीको विद्यालय शुल्कबापत तिरेको रकमको २५% वा अधिकतम २५,००० रुपैयाँ (जुन कम हुन्छ) सम्म आयकर योग्य आयबाट घटाउन पाउनेछन्।
चन्दा (Donation): कर छुट पाएका संस्थाहरूलाई दिएको चन्दाको अधिकतम कट्टी सीमा रु १ लाखबाट बढाएर रु ३ लाख पुर्याइएको छ।
६. सेयर र घरजग्गामा लाभकर (Capital Gains Tax - CGT)
धितोपत्र (Listed Shares): सेयर बजारको नाफामा लाग्ने करलाई अन्तिम कर कट्टी (Final Withholding) बनाउँदै दरहरू परिवर्तन गरिएको छ:
३६५ दिन वा सोभन्दा कम समय होल्ड गरेको सेयर बिक्री गर्दा: नाफाको १०% (यसअघि ७.५% थियो)।
३६५ दिनभन्दा बढी समय होल्ड गरेको सेयर बिक्री गर्दा: नाफाको ७.५% (यसअघि ५% थियो)।
घरजग्गा कारोबार: प्राकृतिक व्यक्तिले घरजग्गा बिक्री गर्दा मालपोतमा लाग्ने लाभकर वृद्धि गरिएको छ:
५ वर्षभन्दा कम समय स्वामित्वमा रहेको घरजग्गा बिक्री गर्दा: नाफाको १०% (यसअघि ७.५% थियो)।
५ वर्ष वा सोभन्दा बढी समय स्वामित्वमा रहेको घरजग्गा बिक्री गर्दा: नाफाको ७.५% (यसअघि ५% थियो)।
जग्गा प्राप्ति र दान: सरकारले विकास आयोजनाका लागि अनिवार्य रूपमा जग्गा प्राप्ति गर्दा दिइने मुआब्जामा २.५% अन्तिम लाभकर लाग्नेछ। सरकार (संघीय, प्रादेशिक वा स्थानीय) लाई जग्गा दान दिएमा भने कुनै लाभकर लाग्ने छैन।
Source
