21/04/2026
"ĐỪNG ĐẦU TƯ" NẾU CHƯA BIẾT 7 BÀI HỌC ĐÚC RÚT TỪ 100 NĂM LỊCH SỬ SIÊU CỔ PHIẾU NÀY CỦA WILLIAM O'NEIL?
Trên hành trình đầu tư, hầu như ai trong chúng ta - dù mới bước chân vào hay đã có vài năm kinh nghiệm – cũng từng ít nhất vài lần “đóng học phí” cho Ngài Thị Trường. Điều khiến chúng ta trăn trở nhất không chỉ là việc thua lỗ, mà là không hiểu rõ vì sao mình thua.
Nhiều người đã phải trả giá quá đắt cho những bài học mà lẽ ra, chúng ta có thể học từ người đi trước. Thị trường vốn đã khắc nghiệt, chúng ta không cần phải tự mình trải qua mọi nỗi đau mới trưởng thành. Nếu đủ sự nghiêm túc, hạ mình để học hỏi lắng nghe và áp dụng kinh nghiệm của những người đã thành công, chúng ta sẽ rút ngắn được nhiều năm thử - sai, và bảo toàn được vốn quý nhất: thời gian và tiền bạc.
William O’Neil – nhà đầu tư huyền thoại, tác giả Làm giàu từ chứng khoán – cũng từng mắc gần như tất cả sai lầm mà chúng ta dễ gặp phải. Điều khác biệt là ông đã chắt lọc chúng thành những nguyên tắc sống còn, được thời gian kiểm chứng:
1️⃣ Bạn phải mua cổ phiếu khi chúng đang ở trong xu hướng tăng giá, không phải trong xu hướng giảm giá. Và khi bạn muốn mua thêm, hãy làm điều đó chỉ khi cổ phiếu đã tăng giá từ "điểm mua" của bạn, chứ không phải giảm giá xuống thấp hơn.
2️⃣ Bạn mua cổ phiếu khi chúng đang ở gần đỉnh cao nhất trong năm, không phải ở gần đáy cũ và trông có vẻ rẻ đi. Bạn nên mua các cổ phiếu có "yếu tố cơ bản tốt", thị giá cao hơn là những cổ phiếu có thị giá rẻ.
3️⃣ Bạn phải học cách cắt lỗ thật nhanh khi khoản lỗ vẫn còn nhỏ, chưa tới 7% - 8%, chứ không nên chờ đợi và hy vọng giá sẽ tăng trở lại. Rất ít khi những hy vọng hão huyền này sẽ trở thành sự thực.
4️⃣ Bạn đừng nên chú ý quá nhiều đến giá trị sổ sách, cổ tức hoặc P/E. Lịch sử 100 năm qua cho thấy, đây là những tiêu chí ít có ảnh hưởng hoặc không có nhiều giá trị dự báo để nhận ra các công ty thành công nhất trong lịch sử nước Mỹ. Thay vào đó, hãy tập trung vào những yếu tố đã được lịch sử kiểm chứng như: tăng trưởng EPS và tăng trưởng doanh số cao, hành động giá và khối lượng, và liệu công ty có giữ vị trí số 1 trong ngành với sản phẩm mới, ưu việt.
5️⃣ Bạn không cần phải sử dụng các dịch vụ tư vấn đầu tư hoặc thư tư vấn thị trường. Cũng đừng bao giờ để bản thân bị lay động bởi những lời khuyên từ các nhà phân tích hoặc bạn bè, những người chỉ thể hiện các ý kiến chủ quan cá nhân (do đó thường sai lầm).
6️⃣ Bạn phải rèn cho bản thân trở nên quen thuộc với các đồ thị giá, đồ thị tuần, đồ thị tháng và đồ thị khối lượng - là công cụ vô giá của các nhà giao dịch chuyên nghiệp nhưng lại bị các nhà giao dịch nghiệp dư bỏ qua.
7️⃣ Cuối cùng, bạn phải học cách sử dụng những quy tắc bán đã được thời gian kiểm chứng để biết được khi nào nên chốt lãi. Bạn sẽ cần đến các quy tắc giao dịch đúng đắn để biết khi nào là thời điểm tốt nhất tham gia thị trường, khi nào cần phải chốt lãi và khi nào cần phải hạn chế đầu tư. Chín mươi phần trăm các nhà đầu tư không biết đến những nguyên tắc sống còn này.
Những nguyên tắc tưởng chừng đơn giản này lại đi ngược hoàn toàn với bản năng con người - nơi sợ hãi và tham lam luôn chi phối quyết định. O’Neil đã trả giá bằng những khoản lỗ cay đắng và cả một đời rèn luyện kỷ luật để đúc kết nên chúng.
