23/05/2026
အဝီစိတွင်းတွေရဲ့ မြေအောက်ရေ အခြေအနေ (ရေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်နဲ့ ရေအရည်အသွေး) ကို ကြည့်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်နိုင်ခြေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းဖို့ ကြိုးစားတဲ့ လေ့လာမှုတွေ ရှိသလို၊ တကယ်လည်း ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်မျိုးတွေ ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။
ဒါကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ငလျင်ရဲ့ "ရှေ့ပြေးနိမိတ်" (Earthquake Precursors) တစ်ခုအနေနဲ့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ သုတေသနပြုခဲ့ကြတာပါ။
မြေအောက်ရေနဲ့ ငလျင် ဆက်စပ်မှုကို စိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့အတူ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။
#မြေအောက်ရေပြောင်းလဲမှုက ငလျင်ကို ဘယ်လိုညွှန်ပြသလဲ။
ငလျင်တစ်ခု မလှုပ်ခင် လနဲ့ချီ ဒါမှမဟုတ် ရက်ပိုင်းအလိုမှာ မြေအောက်ထုထဲက ကျောက်ဖျာချပ်တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ပြင်းထန်စွာ တိုးဝှေ့၊ ဖိသိပ်မှုတွေ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါ ကျောက်လွှာတွေ ဖိသိပ်ခံရတဲ့အတွက် မြေအောက်ရေလွှာ (Aquifers) တွေ ညှစ်ထုတ်ခံရသလိုဖြစ်ပြီး အချို့အဝီစိတွင်းတွေမှာ ရေမျက်နှာပြင် သိသိသာသာ တက်လာတတ်ပါတယ်။ တစ်ခါတရံ ကျောက်လွှာတွေ ပဲ့အက်သွားရင် ရေတွေ ငုံ့ဆင်းသွားပြီး ရေတွင်းတွေ ရုတ်တရက် ခန်းခြောက်သွားတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဓါတုဗေဒနဲ့ အရည်အသွေး ပြောင်းလဲမှု
ကျောက်လွှာတွေ အက်ကွဲကြောင်း ထွက်လာတဲ့အခါ မြေအောက်အနက်ပိုင်းမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ ရေဒွန်ဂတ်စ် (Radon Gas)၊ ကလိုရိုက် (Chloride)၊ ဆာလ်ဖိတ် (Sulfate) စတဲ့ ဓါတ်သတ္တုတွေဟာ မြေအောက်ရေထဲကို အရည်ပျော် ဝင်ရောက်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေက နောက်ကျိလာတာ၊ အနံ့အသက် ပြောင်းလာတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
#သမိုင်းဝင်ထူးခြားတဲ့ဖြစ်ရပ်များ
၁။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟိုင်ချန်ငလျင် (Haicheng Earthquake)
ဒါဟာ မြေအောက်ရေနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ အမူအရာကို ကြည့်ပြီး ငလျင်လှုပ်တော့မယ်ဆိုတာကို အောင်မြင်စွာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့တဲ့ အထင်ရှားဆုံး သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုပါ။
ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ: ငလျင်မလှုပ်ခင် ရက်ပိုင်းအလိုမှာ ဒေသခံတွေရဲ့ အဝီစိတွင်းတွေထဲက ရေတွေဟာ ကုန်းပေါ်ကို အလိုအလျောက် ပန်းထွက်လာတာ၊ ရေပူတွေ ထွက်လာတာနဲ့ ရေနောက်ကျိ သွားတာတွေကို ကြုံခဲ့ရပါတယ်။
ရလဒ်: အစိုးရက ငလျင်လှုပ်တော့မယ်ဆိုပြီး မြို့နေလူထုကို အချိန်မီ ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့လို့ လူပေါင်းထောင်ချီ သေဆုံးမယ့်အန္တရာယ်ကနေ သက်သာရာရခဲ့ပါတယ်။
၂။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကိုဘေးငလျင် (Kobe Earthquake)
သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ အဝီစိတွင်းတွေကို သေချာစောင့်ကြည့်လေ့လာရင်း အချက်အလက် မိသွားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။
ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ: ငလျင်မလှုပ်ခင် ၃ လအလိုကတည်းက ကိုဘေးမြို့အနီးက အဝီစိတွင်း ရေနမူနာတွေထဲမှာ **ရေဒွန်ဂတ်စ် (Radon Gas)** ပမာဏဟာ ပုံမှန်ထက် ၄ ဆမက တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ငလျင်လှုပ်ခါနီးမှာ အမြင့်ဆုံးကို ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ငလျင်မလှုပ်ခင် ၉ ရက်အလိုမှာ မြေအောက်ရေထဲက ပိုတက်စီယမ်နဲ့ ကလိုရိုက်ဓါတ်တွေ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။
၃။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အိုက်စလန်နိုင်ငံ ငလျင်များ
မကြာသေးခင်က သုတေသနတွေအရ အိုက်စလန်မှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ပမာဏ 5.0 ကျော် ငလျင်နှစ်ခုမတိုင်ခင် ၄ ပတ်ကနေ ၆ ပတ်အလိုမှာ အဝီစိတွင်း ရေနမူနာတွေရဲ့ ဟိုက်ဒရိုဂျင် အိုင်ဆိုတုပ် (Isotope) ဓါတုဖွဲ့စည်းပုံတွေ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားတာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒါဆို မြေအောက်ရေကိုကြည့်ပြီး ငလျင်ကို တိတိကျကျ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ပြီလား။
စိတ်မကောင်းစွာပဲ "ရာနှုန်းပြည့် အတိအကျ မခန့်မှန်းနိုင်သေးပါ"။
အကြောင်းရင်းကတော့ -
၁။ ပုံသေမရှိခြင်း
မြေအောက်ရေ ပြောင်းလဲမှုတိုင်းဟာ ငလျင်ကြောင့် မဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ ရာသီဥတုအခြေအနေ၊ မြေအောက်ရေ အလွန်အကျွံ သုံးစွဲမှု သို့မဟုတ် အခြားဘူမိဗေဒ အကြောင်းရင်းတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
၂။ နေရာတိုင်းမှာ မတူခြင်း
ငလျင်တစ်ခုမှာ ရေတက်လာပေမယ့် နောက်ငလျင်တစ်ခုမှာ ရေကျသွားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်သလို၊ အချို့ငလျင်တွေမှာ မြေအောက်ရေ လုံးဝမပြောင်းလဲဘဲ လှုပ်သွားတာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်။
💡 **အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့**
အဝီစိတွင်းတွေရဲ့ ရေမျက်နှာပြင်နဲ့ အရည်အသွေး ရုတ်တရက် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲလာခြင်းဟာ ငလျင်လှုပ်တော့မယ့် "သတိပေးချက် အချက်ပြတစ်ခု"** အဖြစ် အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ငလျင် ဘယ်နေ့၊ ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်လောက်ပြင်းအားနဲ့ လှုပ်မယ်ဆိုတဲ့ (တိကျတဲ့ အချိန်နဲ့နေရာ) ကိုတော့ မြေအောက်ရေတစ်ခုတည်းနဲ့ ရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်ပြီး အခြား ဘူမိဗေဒ တိုင်းတာချက်ပေါင်းများစွာနဲ့ ပူးတွဲ စောင့်ကြည့်ရုံသာ တတ်နိုင်ပါသေးတယ်။
#မြေအောက်ရေ
#ငလျင်