04/08/2025
Zwolnienie z powodu siły wyższej. Kiedy pracodawca może odmówić?
Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej, przysługuje pracownikowi w przypadku nagłych, nieprzewidzianych zdarzeń, wymagających jego natychmiastowej obecności. Obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku szczegółowego dokumentowania przyczyny nieobecności, jednak w przypadku braku informacji uzasadniających wniosek, pracodawca może odmówić udzielenia zwolnienia.
Zgodnie z art. 148¹ § 1 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje w roku kalendarzowym zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin z powodu działania siły wyższej. Zwolnienie to może być wykorzystane w przypadku pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli wymagana jest natychmiastowa obecność pracownika.
Wniosek o udzielenie zwolnienia należy złożyć najpóźniej w dniu korzystania z tego uprawnienia. Może to nastąpić zarówno przed rozpoczęciem pracy, jak i w jej trakcie, np. po otrzymaniu informacji o nagłym zdarzeniu.
Wniosek o zwolnienie z powodu siły wyższej nie wymaga zachowania szczególnej formy – dopuszczalne jest złożenie go np. za pośrednictwem e-maila lub wiadomości SMS. Pracownik nie musi szczegółowo uzasadniać potrzeby skorzystania z tego uprawnienia ani przedstawiać dowodów na konieczność swojej obecności. Jednakże, aby pracodawca mógł ocenić, czy przesłanki ustawowe zostały spełnione, pracownik powinien ogólnikowo wskazać przyczynę nieobecności – np. „nagła choroba dziecka” lub „wypadek członka rodziny”. Brak jakiejkolwiek informacji uniemożliwia pracodawcy weryfikację zasadności wniosku.
!!!Jeśli pracownik nie wskaże przyczyny swojej nieobecności, pracodawca nie ma obowiązku udzielić zwolnienia. W takiej sytuacji nie można bowiem stwierdzić, czy przesłanki przewidziane w przepisach zostały spełnione.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, ocena, czy dana okoliczność stanowi siłę wyższą, wymaga również ustalenia, czy osoba zainteresowana mogła przeciwdziałać skutkom zdarzenia. Za siłę wyższą uznaje się bowiem zdarzenie, które spełnia łącznie trzy warunki: jest zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia oraz niemożliwe do uniknięcia (postanowienie SN z 16 września 2011 r., sygn. akt IV CSK 77/11).