12/02/2026
Darowizna samochodu firmowego w rodzinie a VAT – kiedy trzeba zapłacić podatek
Autor: Adam Okonkwo
Dodano: 16 czerwca 2025
Dodaj do ulubionych A-AA+facebook sharing buttonprint sharing buttontwitter sharing buttonemail sharing buttonlinkedin sharing buttonmessenger sharing buttoncopy sharing buttonarrow_left sharing button
Darowizna samochodu firmowego w rodzinie a VAT
Przekazanie samochodu będącego środkiem trwałym w formie darowizny członkowi rodziny może wywoływać poważne skutki podatkowe, zwłaszcza w kontekście podatku VAT. Sprawdź, kiedy taka transakcja podlega opodatkowaniu i jak się przed tym legalnie zabezpieczyć, by uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych.
Udokumentowanie darowizny pojazdu
Aby jednak dojść do etapu, kiedy w grę wejdzie (lub nie) VAT, niezbędne jest prawidłowe dokonanie darowizny. Zgodnie z art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego darowizna jest jednostronnym oświadczeniem woli darczyńcy, złożonym w formie aktu notarialnego. Jednakże w przypadku niezachowania formy aktu notarialnego dla oświadczenia darczyńcy darowizna zostaje uznana za ważną z chwilą spełnienia świadczenia.
Spełnienie świadczenia może następować niekiedy równocześnie z zawarciem umowy darowizny, jeśli wywołuje podwójny skutek obligacyjno-rozporządzający. Jednak ze względów dowodowych najlepiej, aby podstawę darowizny stanowił akt notarialny.
Przekazanie samochodu
PrzykładPrzedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT prowadzącym działalność gospodarczą. Na jej potrzeby na podstawie umowy leasingu wykorzystywał samochód osobowy. Pojazd został z leasingu wykupiony, a w trakcie obowiązywania umowy, jak również przy dokonywaniu wykupu miało miejsce odliczenie VAT naliczonego. Ponieważ był to samochód osobowy, odliczeniu podlegało 50% podatku naliczonego, zarówno w racie leasingowej, jak i w przypadku kosztów eksploatacyjnych, przeglądów czy napraw. Po dokonaniu wykupu podatnik zamierza pojazd drogą darowizny przekazać ojcu prowadzącemu swoją działalność gospodarczą. Samochód obdarowany zamierza wykorzystywać do celów osobistych.
Taki – częsty w praktyce – przypadek rodzi pytanie, czy darczyńca będzie w podanej w przykładzie sytuacji miał obowiązek rozliczenia VAT, czy też będzie z tej powinności zwolniony? Odpowiedź znaleźć można w interpretacji indywidualnej dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 lutego 2022 r., nr 0112-KDIL-1.4012.788.2021.2.MB.
Jakie jest aktualne stanowisko fiskusa
Organ skarbowy analizę zagadnienia rozpoczął od przytoczenia brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy o VAT wskazującego, co ustawodawca uznaje za dostawę towarów stanowiącą przedmiot opodatkowania VAT. Wśród czynności takich wymieniona została m.in. darowizna. Oznacza to, iż przedmiotem opodatkowania VAT jest także darowizna na rzecz członka najbliższej rodziny.
Podlega ona temu podatkowi, gdy łącznie są spełnione warunki wskazane w ww. przepisie. Są one następujące:
– dokonujący darowizny jest czynnym podatnikiem VAT,
– przekazywane towary należą do jego przedsiębiorstwa,
– przedmiot darowizny stanowi towar, w stosunku do którego podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego towaru lub jego części składowych.
Wynika z tego, iż nieodpłatne przekazanie uznane zostało za opodatkowaną dostawę towarów w sytuacji, gdy podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do odliczenia VAT naliczonego w związku z nabyciem, importem lub wytworzeniem towaru.
Fiskus uznał, że przekazanie w formie darowizny samochodu osobowego na rzecz ojca przez czynnego podatnika VAT podlega opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. Darczyńcy będącemu czynnym podatnikiem VAT przysługiwało bowiem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z wykupem pojazdu z leasingu. Wcześniej zaś VAT był odliczany w wysokości 50% podatku naliczonego przy wydatkach eksploatacyjnych.
Czy możliwe jest zastosowanie zwolnienia
W powyższej interpretacji fiskus rozważał możliwość zastosowania zwolnienia przedmiotowego, określonego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem zwolniona od VAT jest dostawa towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Organ stwierdził jednak, że w tym przypadku nieodpłatne przekazanie w formie darowizny samochodu osobowego na rzecz ojca nie będzie mogło być objęte tym zwolnieniem. Darczyńcy w związku z wykupem pojazdu z leasingu przysługiwało bowiem prawo do odliczenia podatku naliczonego. Przy czym dobrowolna rezygnacja przez darczyńcę z dokonania odliczenia naliczonego podatku nie stanowi przesłanki do zastosowania zwolnienia z VAT do czynności darowizny tego przedmiotu.
Ustawodawca w powołanym przepisie posługuje się terminem „przysługiwało”. Faktyczne zaś skorzystanie z tego prawa lub też niewykorzystanie go nie ma znaczenia. Jest tak, gdyż prawo to (nawet pomimo nieskorzystania z niego) podatnikowi przysługiwało.
Czy można darować samochód bez VAT
Jest to możliwe, lecz grunt pod dokonanie darowizny samochodu stanowiącego środek trwały trzeba odpowiednio przygotować. By mogło zaistnieć opodatkowanie darowizny na rzecz członka rodziny, konieczne jest występowanie darczyńcy w roli podatnika VAT. Temu zaś przysługuje – co do zasady – prawo do odliczenia VAT naliczonego i konieczność naliczenia VAT w obrocie zewnętrznym.
Aby uniknąć obowiązku opodatkowywania darowizny, podatnik przedmiot darowizny powinien z działalności gospodarczej przesunąć do majątku osobistego. W takim przypadku darczyńca nie będzie traktowany jak podatnik VAT, w związku z czym transakcja nie będzie stanowiła przedmiotu opodatkowania tym podatkiem.
Zwrócić należy uwagę, iż w sytuacji gdy samochód, który stać się ma przedmiotem darowizny, zostanie z leasingu wykupiony na cele osobiste, nie zaś związane z opodatkowaną działalnością gospodarczą – nie będzie możliwości odliczenia naliczonego podatku z faktury dokumentującej taką operację. To zaś może okazać się niekorzystne finansowo.
W związku z tym rozważyć należy, czy pojazd taki będzie po tym wykupie jeszcze długo wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej. Jeśli ten okres ma być dłuższy – korzystniejszy będzie wykup samochodu, jako przedsiębiorca, i skorzystanie z prawa do odliczenia naliczonego podatku.
Wycofanie samochodu osobowego na cele prywatne
Jeżeli przedsiębiorca przy nabyciu samochodu bądź jego części składowych miał prawo do odliczenia VAT w całości lub w części, w momencie wycofania pojazdu z działalności ma na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT obowiązek opodatkowania takiej operacji.
Aby naliczyć VAT, podatnik sporządza wewnętrzny dokument opodatkowania (faktura wewnętrzna) dla wykazania podatku. Dokument taki będzie stanowił podstawę zapisów w rejestrze sprzedaży VAT. Przedsiębiorca dokonujący takiej operacji pamiętać też musi, iż korekta VAT w związku z wycofaniem pojazdu na cele prywatne winna nosić oznaczenie WEW w części ewidencyjnej JPK_V7.
Konieczność korekty odliczonego naliczonego VAT
Dodatkowym obowiązkiem, który może się pojawić w przypadku wycofania środka trwałego do majątku osobistego, jest wynikająca z art. 90b ustawy o VAT konieczność korekty odliczonego naliczonego VAT.
Dla okresu korekty istotna jest wartość początkowa pojazdu. Do 15.000 zł – korekta odliczonego VAT jest obowiązkowa w przypadku, gdy wycofanie samochodu na cele osobiste następuje w ciągu 12 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym odpowiednio, nabyto, dokonano importu lub oddano do używania pojazd.
Powyżej 15.000 zł – korekta odliczonego VAT jest obowiązkowa w przypadku, gdy wycofanie samochodu nastąpi w okresie pięciu kolejnych lat po zakończeniu roku, w którym pojazd został wycofany z użytkowania.
PrzykładPodatnik w czerwcu 2024 roku za 100.000 zł netto (VAT 23.000 zł) nabył samochód w celu oddania go w najem kontrahentowi. Pojazd był używany zgodnie z umową do marca 2025 roku. W związku z zakupem przekazaniem pojazdu do wykonywania czynności opodatkowanych w miesiącu zakupu (czerwiec 2024 roku) miało miejsce pełne odliczenie VAT. W marcu 2025 roku umowa została rozwiązana, a podatnik przeznaczył samochód dla swojego pracownika, do wykorzystania go w celach służbowych i prywatnych. Tym samym nastąpiła zmiana przeznaczania pojazdu. Ze względu na wartość pojazdu zastosowany winien zostać 60-miesięczny okres korekty. Licząc od miesiąca nabycia samochodu (czyli czerwca 2024 roku) do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc zmiany przeznaczenia samochodu minęło już dziewięć miesięcy. W ich trakcie samochód był używany wyłącznie do celów opodatkowanej działalności gospodarczej. Zatem nie ma podstaw do korygowania tego okresu. Do końca okresu korekty pozostaje zatem 51 miesięcy. Obniżenie odliczonego VAT za marzec 2025 r. powinno być następujące: 23.000 50% 51 ÷ 60 = 9.775 zł.
Podsumowanie
Darowizna samochodu z firmy członkowi rodziny nie zawsze oznacza brak obowiązków podatkowych. Jeśli pojazd był związany z działalnością gospodarczą i objęty prawem do odliczenia VAT, fiskus może uznać taką darowiznę za opodatkowaną dostawę towarów. Wyjątkiem jest wycofanie pojazdu z działalności i przekazanie go z majątku prywatnego – to może uchronić podatnika przed koniecznością rozliczenia VAT. Kluczowe znaczenie ma zatem sposób przygotowania tej operacji, zgodność z przepisami oraz dokładne ustalenie statusu majątkowego samochodu przed jego przekazaniem.
Art. 7 ust. 2, art. 43 ust. 1 pkt 2, z art. 90b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.).
