25/05/2026
Uważajcie, należyta staranność dzisiaj zyskuje nowe imię.Sprawdzajcie kontrahentów jak przez rentgen.
VAT - wyłudzenie towaru nie stanowi dostawy towaru - wyrok z 7 maja 2026 r., I FSK 1641/23
W rozpoznawanej sprawie we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wnioskodawca (sp. z o.o.) wskazał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zainteresowanie współpracą ze spółką zgłosiła osoba podająca się za przedstawiciela podmiotu mającego siedzibę we Francji (dalej: „kontrahent”). Osoba podająca się za przedstawiciela kontrahenta wskazywała chęć nawiązania współpracy handlowej polegającej na złożeniu zamówienia na towary oferowane przez spółkę. Podjęcie współpracy z kontrahentem zostało poprzedzone jego weryfikacją polegającą na potwierdzeniu jego statusu jako zarejestrowanego podatnika w bazie VIES. Spółka podjęła czynności w zakresie w jakim było to uzasadnione skalą przewidywanej współpracy. W związku z podjęciem współpracy spółka otrzymała złożone w imieniu kontrahenta zamówienie na dostarczenie towaru.
Po złożeniu zamówienia i jego akceptacji do spółki zgłosił się przewoźnik po odbiór towaru. Spółka wydała towar, działając w przekonaniu, że uczestniczy w transakcji z kontrahentem. Zdarzenie zostało więc udokumentowane między innymi fakturami oraz dokumentacją magazynową oraz listami przewozowymi potwierdzającymi wydanie towaru firmie transportowej, która miała przetransportować towar do kontrahenta do Francji oraz Wielkiej Brytanii. Spółka nie wykonywała transportu na rzecz kontrahenta oraz nie była podmiotem organizującym transport towaru. Po upływie terminu płatności wynikającego z faktur spółka podjęła próby skontaktowania się z osobą, co do której działała w przekonaniu, że zamówienie zostało złożone w imieniu kontrahenta. Spółce nie udało się skontaktować z osobą, która podawała się za przedstawiciela kontrahenta. Natomiast ze strony kontrahenta otrzymała ostatecznie informację, iż kontrahent nie zamawiał dostawy towarów będących przedmiotem wniosku.
Na podstawie powyższych informacji stwierdzono, iż osoba podająca się za przedstawiciela kontrahenta dokonała oszustwa, w wyniku którego doszło do kradzieży wspomnianego towaru.
Sprawę oszustwa i kradzieży towarów spółka zgłosiła organom ścigania. Spółka obecnie nie dysponuje towarem, który był przedmiotem kradzieży oraz nie otrzymała płatności za towar. Równocześnie spółka poniosła przy wytworzeniu lub nabyciu przedmiotowych towarów wydatki, od których dokonała odliczenia podatku od towarów i usług.
Na gruncie powyższego stanu faktycznego spółka zapytała m.in. czy opisane w stanie faktycznym wydanie towarów podmiotowi podszywającemu się pod kontrahenta nie stanowi dostawy towarów opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
W opinii spółki, w opisanym stanie faktycznym nie doszło do dostawy towarów, o której mowa w ustawie o VAT, a to przede wszystkim z uwagi na fakt, że nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel oraz z uwagi na brak odpłatności.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Organ wskazał, że dla opisanej we wniosku czynności nie ma istotnego znaczenia to, czy podmiot, który przejął władanie nad towarem nabył jednocześnie prawo własności, jak i to, że wnioskodawca nie uzyskał zapłaty za towar będący przedmiotem dostawy, bowiem ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania czynności od otrzymania zapłaty.
W analizowanym przypadku sama dostawa towarów, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, miała miejsce. Podmiot, który zamówił towar uzyskał de facto możliwość korzystania z towarów tak jak właściciel. Podkreślono, że ujawnienie okoliczności, iż wnioskodawca padł ofiarą wyłudzenia towaru miało miejsce dopiero po dokonaniu transakcji. Natomiast zdarzenie gospodarcze, jakim jest dostawa towarów, faktycznie zaistniało.
Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu interpretacyjnego za nieprawidłowe.
Oddalając skargę kasacyjną organu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w opisanym stanie faktycznym wydanie towaru podmiotowi podszywającemu się pod kontrahenta nie stanowi dostawy opodatkowanej VAT. Spółka, na skutek wprowadzenia w błąd, co do podmiotu będącego kupującym towar, nie przeniosła prawa do rozporządzania towarem na podmiot francuski, znany na rynku i wiarygodny, lecz wydała towar oszustowi.
Trudno w tej sytuacji uznać za trafne stanowisko organu interpretacyjnego, że spółka przeniosła prawo do rozporządzania towarem. Z punktu widzenia systemu VAT istotne jest to, by adresat dostawy był znany. Nie można przenieść prawa do rozporządzania towarem na nieustaloną osobę (podmiot), gdyż wykracza to poza sferę woli podmiotu wykonującego dostawę, a ponadto uniemożliwia kontrolę obrotu i rozliczeń podatkowych w systemie VAT.
