09/07/2026
Upały w tym roku dają się wszystkim solidnie we znaki, a prognozy wcale nie wróżą ochłody. Wygląda na to, że przed nami jedno z najgorętszych lat ostatnich dekad. Naszym zdaniem, to idealny moment, żeby porozmawiać o tym, jak upały wpływają na prawa pracownika i obowiązki pracodawcy.
🔎 W tym poście odpowiemy sobie na pytania:
✅ Czy pracownik z powody upału może sam opuścić stanowisko pracy?
✅ O czym pracodawca MUSI pamiętać, kiedy leje się żar z nieba?
✅ Czy upał może być powodem, aby skorzystać z urlopu, z powodu siły wyższej?
Jeśli to temat dla Was, zostawcie kciuka i koniecznie przeczytajcie post do końca.
To co, startujemy? 😊
Zacznijmy od tego, jak to jest z tym opuszczaniem miejsca pracy z powodu upału – wolno, czy nie wolno?
📌 Pracownik nie może samowolnie przerwać pracy tylko dlatego, że w biurze, magazynie czy na budowie jest gorąco. Inaczej jest jednak wtedy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. W takiej sytuacji pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, ale musi o tym poinformować przełożonego.
No dobra, a co, jeśli pracownik czuje się słabo z powodu wysokiej temperatury? 🤔
Zawroty głowy, nudności, silne pragnienie, przyspieszone tętno czy dezorientacja to objawy, których NIE MOŻNA ignorować. W takiej sytuacji należy przerwać pracę, przejść w chłodne miejsce, uzupełnić płyny i POINFORMOWAĆ PRZEŁOŻONEGO.
Jeżeli samopoczucie nie wraca do normy albo objawy się nasilają, najlepszym rozwiązaniem jest wizyta u lekarza. Lekarz oceni, czy konieczne jest zwolnienie z pracy, co dla pracownika jest lepszym rozwiązaniem niż „tracenie” urlopu wypoczynkowego, aby uciec przed upałem w miejscu pracy. Szczególnie, że upał może trwać dłużej niż przysługujący urlop.
❗ Pamiętajcie też o tym, że jeśli problemem są niebezpieczne warunki pracy to należy zgłosić to pracodawcy. Zawsze! W przypadku braku reakcji, można zgłosić problem Państwowej Inspekcji Pracy lub w Sanepidzie.
📌 Jakie obowiązki ma pracodawca w czasie upałów? Najważniejsze, o których musicie pamiętać, gdy zatrudniacie pracowników to:
✅ należy tak organizować pracę, by nie narażać zatrudnionych na utratę zdrowia, niezależnie od tego, czy praca odbywa się w biurze lub hali czy na zewnątrz,
✅ obowiązkowo trzeba zapewnić zimne napoje, gdy temperatura przekracza 28°C w pomieszczeniach albo 25°C na otwartej przestrzeni (nie można zastąpić ekwiwalentem pieniężnym),
✅ ważne, aby reagować organizacyjnie, gdy warunki stają się uciążliwe lub niebezpieczne, wyznaczając np. dodatkowe przerwy. Mile widziana jest też wentylacja lub klimatyzacja oraz przesunięcie najtrudniejszych prac na poranne godziny.
❗ Przepisy nie wskazują maksymalnej temperatury, po której przekroczeniu należy zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy. To oznacza, że pracodawca ma pewną swobodę w doborze rozwiązań, jednak nie zwalnia go to z obowiązku reagowania, gdy warunki stają się niebezpieczne.
A czy upały są dobrym powodem, aby wziąć urlop z powodu siły wyższej? 🤔
Zazwyczaj nie i już tłumaczymy czemu.
🔎 Najpierw szybkie przypomnienie. Urlop z powodu siły wyższej przysługuje w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. Świadczenie przysługuje w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku, z zachowaniem połowy wynagrodzenia.
📌 Jak zatem wynika z przepisów, sama wysoka temperatura w pracy nie jest podstawą do wykorzystania urlopu z powodu siły wyższej, ale… gdy np. dziecko poczuje się źle z powodu upału i trzeba je natychmiast odebrać ze szkoły, mamy do czynienia z siłą wyższą. I wtedy taki urlop ma podstawę prawną, bo wykorzystujemy go z uwagi na nagłe zdarzenie rodzinne, a nie sam upał.
A na koniec ciekawostka! Trwają prace nad nowymi przepisami BHP, które mają wprowadzić maksymalne dopuszczalne temperatury pracy. Projekt przewiduje, że po przekroczeniu 35°C w pomieszczeniach lub 32°C na otwartej przestrzeni (dla prac wymagających dużego wysiłku) wykonywanie pracy będzie czasowo zabronione.
