15/07/2022
Những"lỗi" tâm lý mà đa số nhà đầu tư thường mắc phải trên thị trường chứng khoán.
Khi chúng ta tham gia thị trường chứng khoán, sẽ có rất nhiều cảm xúc chi phối ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của chúng ta. Dưới đây là những sai lầm mà chúng ta nên tránh để giữ được vững tâm lý, đầu tư hiệu quả:
1. FOMO - Hội chứng sợ bỏ lỡ cơ hội, là hiện trạng rất dễ gặp đối với các nhà đầu tư mới, bởi họ sợ lỡ mất các cơ hội kiếm tiền được trên thị trường khi thấy cổ phiếu tăng giá mạnh trước đó, hoặc sự hô hào của các "chim lợn" trên thị trường về việc "đánh lên". Dẫn đến quyết định mua đuổi những cổ phiếu đã tăng giá rất nhiều trước đó, mà không quan tâm đến điểm mua an toàn. Hậu quả là thường gặp phải tình trạng đu đỉnh, chờ về bờ, dễ gây ra những quyết định sai lầm liên tiếp, dần dần sẽ chán nản và có những suy nghĩ sai lệch về việc đầu tư trên thị trường chứng khoán.
2. Tâm lý sợ cắt lỗ: hầu như đa số các nhà đầu tư đều rất sợ đến việc cắt lỗ, đa số vì khi quyết định mua cổ phiếu, NĐT chỉ nghĩ đến việc được lãi bao nhiêu tiền, mà không nghĩ đến trường hợp ngược lại. Một suy nghĩ khác là chưa bán là chưa lỗ, nhưng thật ra chúng ta đã lỗ rồi, nhưng vì tâm lý không chấp nhận thua thị trường, nên quyết tâm để đó đợi ngày cổ phiếu tăng lại. Không cắt lỗ có thể bạn phải mất rất nhiều thời gian để về bờ, hoặc có thể là không bao giờ. Không cắt lỗ cũng chính là đánh mất những cơ hội đầu tư tốt hơn.
3. Thiên kiến (Bias): được hiểu là quan điểm có phần thiên vị. Ví dụ, khi bạn dành thời gian để nghiên cứu về một doanh nghiệp, đọc tất cả các sách báo, phân tích mọi thứ về doanh thu và lợi nhuận, nên NĐT thường có 1 niềm tin rất mạnh liệt rằng đây là một doanh nghiệp tốt và phải tăng giá, chúng ta cần phải mua nó. Dù sau này có những thông tin mới theo chiều hướng xấu, chúng ta vẫn có một niềm tin mãnh liệt đối với doanh nghiệp, giá cổ phiếu đảo chiều cũng quyết tâm không bán. Điều này còn gọi là tự tin quá mức, hoặc là "bị yêu" cổ phiếu mù quáng.
4. Tính kỷ luật: trong đầu tư, việc chúng ta đúng 10 lần, chỉ sai 1 lần và không tuân thủ kỷ luật, thì kết quả có thể về 0 hoặc âm vốn. Đây là tính cách mà chúng ta cần phải có khi tham gia thị trường, bởi tất cả các tâm lý phía trên đề cập xuất hiện là do chúng ta đã phá vỡ tính kỷ luật của mình.
5. Không lập kế hoạch giao dịch: NĐT cần quản trị vốn và phân bổ danh mục hiệu quả. Trước khi ra quyết định giải ngân, cần phải việc suy nghĩ đến khoản lỗ mà mình chịu đựng được/ khoản lãi kì vọng đối với một quyết định mua bán, và hãy lên kế hoạch giao dịch và tuân thủ điều đó. Ví dụ, khi lỗ -4% nên hạ 50% tỷ trọng, nhưng thường sẽ tiếp tục nắm giữ và sẽ khó ra quyết định nếu khoản lỗ rơi về -40%, tương tự ở chiều ngược lại.
Việc có người cùng đồng hành trong đầu tư để chia sẻ, học hỏi, cũng như giúp chúng ta thoát ra khỏi những bẫy tâm lý trên là điều rất quan trọng
