28/10/2026
10 NGUYÊN TẮC KHAI BỔ SUNG, ĐIỀU CHỈNH THUẾ GTGT THEO THÔNG TƯ 89/2026 – KẾ TOÁN CẦN NẮM CHẮC
Từ 01/7/2026, tờ khai 01/GTGT theo Thông tư 89/2026/TT-BTC thay đổi khá nhiều cách xử lý sai sót. Nhiều anh chị kế toán vẫn làm theo thói quen cũ: phát hiện sai là lập tờ khai bổ sung kỳ gốc, hoặc ngược lại, cái gì cũng dồn vào chỉ tiêu [37], [38]. Cả hai cách đều dễ sai.
Điểm mấu chốt cần nhớ: SAI ĐẦU RA và SAI ĐẦU VÀO xử lý khác nhau.
1. TRƯỚC KHI SỬA, XÁC ĐỊNH SAI Ở ĐÂU
Câu hỏi đầu tiên luôn là: sai ở đầu ra hay đầu vào?
– Đầu ra: sót doanh thu, sai thuế suất, sai số thuế trên hóa đơn bán ra.
– Đầu vào: bỏ sót hóa đơn mua vào, kê khấu trừ hóa đơn không đủ điều kiện, kê sai số thuế được khấu trừ.
Xác định sai chỗ này thì các bước sau sai theo.
2. SAI ĐẦU RA: KHAI BỔ SUNG ĐÚNG KỲ GỐC
📌 Ví dụ: Tháng 11/2026, Công ty A phát hiện quý 2/2026 bỏ sót một hóa đơn bán ra trị giá 60 triệu, thuế GTGT 6 triệu. Công ty A phải lập tờ khai bổ sung quý 2/2026. Không được cộng 6 triệu này vào tờ khai quý 4/2026.
3. SAI ĐẦU VÀO LÀM GIẢM THUẾ PHẢI NỘP HOẶC CHỈ THAY ĐỔI SỐ CÒN ĐƯỢC KHẤU TRỪ: KÊ VÀO [37], [38] KỲ PHÁT HIỆN
Đây là điểm mới quan trọng nhất. Trường hợp này không phải lập tờ khai bổ sung kỳ gốc.
📌 Hóa đơn đầu vào bỏ sót: Quý 4/2026, Công ty A tìm thấy hóa đơn mua máy in tháng 8/2026, thuế 3,5 triệu, chưa kê khai. Công ty kê 3,5 triệu vào chỉ tiêu [38] của tờ khai quý 4/2026. Không kê vào [23], [24], [25] và không khai bổ sung quý 3.
📌 Hóa đơn đầu vào không đủ điều kiện khấu trừ: Quý 2/2026 Công ty A có [43] là 90 triệu. Sau đó phát hiện một hóa đơn thuế 3 triệu thanh toán bằng tiền mặt, không đủ điều kiện khấu trừ. Bỏ hóa đơn này ra thì quý 2 vẫn còn 87 triệu được khấu trừ, không phát sinh thuế phải nộp. Công ty kê giảm 3 triệu vào [37] của kỳ phát hiện, không khai bổ sung quý 2.
4. SAI ĐẦU VÀO LÀM TĂNG THUẾ PHẢI NỘP: PHẢI KHAI BỔ SUNG KỲ GỐC
Nếu sai sót đầu vào làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn của kỳ gốc thì không được dùng [37].
📌 Ví dụ: Công ty B khai theo tháng. Tháng 7/2026 đã nộp 15 triệu thuế GTGT. Sau đó phát hiện đã khấu trừ một hóa đơn thuế 8 triệu không đủ điều kiện, nên số phải nộp đúng là 23 triệu. Công ty B phải khai bổ sung tháng 7/2026, nộp thêm 8 triệu và tiền chậm nộp. Không được "lách" bằng cách đưa 8 triệu vào [37] của kỳ hiện tại.
5. SAI ĐẦU RA LÀM THAY ĐỔI SỐ CÒN ĐƯỢC KHẤU TRỪ: KHAI BỔ SUNG KỲ GỐC VÀ ĐƯA CHÊNH LỆCH VÀO [37], [38]
📌 Ví dụ: Quý 1/2026 Công ty C có [43] là 120 triệu. Quý 4/2026 phát hiện sót hóa đơn bán ra, thuế đầu ra 20 triệu. Sau khi bổ sung, quý 1 còn được khấu trừ 100 triệu, vẫn chưa phát sinh thuế phải nộp.
→ Lập tờ khai bổ sung quý 1/2026.
→ Kê giảm 20 triệu vào [37] của tờ khai quý 4/2026.
Nếu sót đầu ra lớn đến mức kỳ gốc chuyển sang phải nộp thuế thì xử lý như thuế phải nộp tăng thêm: nộp đủ thuế và tiền chậm nộp.
6. KHÔNG TỰ Ý SỬA CHỈ TIÊU [22]
Chỉ tiêu [22] của kỳ sau luôn lấy từ [43] trên tờ khai lần đầu của kỳ trước liền kề.
📌 Ví dụ (tiếp nguyên tắc 5): Quý 2/2026 của Công ty C vẫn giữ [22] là 120 triệu, không sửa thành 100 triệu. Khoản 20 triệu đã được xử lý qua [37] quý 4. Nếu vừa sửa [22] vừa kê [37] thì thành giảm trùng 2 lần.
Ngoại lệ: chỉ khai bổ sung để sửa [22] khi chính số [22] bị nhập sai, không khớp với [43] kỳ trước.
7. SAI ĐẦU RA LÀM GIẢM THUẾ PHẢI NỘP: LÀ TIỀN NỘP THỪA, KHÔNG CHUYỂN SANG [38]
📌 Ví dụ: Công ty B đã nộp 40 triệu thuế GTGT tháng 6/2026, sau đó phát hiện kê trùng một hóa đơn bán ra có thuế 5 triệu. Công ty khai bổ sung tháng 6/2026, còn 5 triệu là tiền thuế nộp thừa, xử lý bù trừ hoặc hoàn theo quy định quản lý thuế. Không kê 5 triệu này vào [38].
Lưu ý: nếu nguyên nhân là sai đầu vào (ví dụ quên khấu trừ hóa đơn) làm giảm thuế phải nộp thì quay lại nguyên tắc 3: kê vào [38] kỳ phát hiện.
8. KHAI BỔ SUNG NHIỀU LẦN: CHỈ ĐIỀU CHỈNH PHẦN CHÊNH LỆCH MỚI
📌 Ví dụ (tiếp Công ty C): Bổ sung lần 1 quý 1/2026 làm [43] giảm từ 120 xuống 100 triệu, đã kê 20 triệu vào [37] quý 4/2026. Quý 1/2027 phát hiện thêm sai sót, bổ sung lần 2 làm [43] còn 92 triệu. Lúc này chỉ kê thêm 8 triệu vào [37] quý 1/2027, không phải 28 triệu.
9. CÁC TRƯỜNG HỢP KHÁC CŨNG DÙNG [37], [38], KHÔNG PHẢI KHAI BỔ SUNG
– Bên mua nhận hóa đơn điều chỉnh, thay thế do chiết khấu thương mại, trả lại hàng, điều chỉnh giá trị quyết toán: kê vào [37] hoặc [38] của kỳ nhận được hóa đơn.
– Mua hàng trả chậm, trả góp từ 5 triệu trở lên: đến hạn thanh toán theo hợp đồng mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì kê giảm vào [37]. Khi đã chuyển khoản thì kê tăng lại vào [38].
Ghi nhớ: [37], [38] là chỉ tiêu điều chỉnh thuế GTGT ĐẦU VÀO, không dùng để sửa sai thuế đầu ra.
10. RÀ SOÁT CÁC KỲ LIÊN QUAN VÀ LẬP BẢNG THEO DÕI
Một lần khai bổ sung có thể kéo theo nhiều kỳ sau. Kế toán nên rà lại số đã chuyển, số đã kê [37], [38], số đã nộp hoặc đã hoàn, nhưng chỉ lập hồ sơ bổ sung cho đúng kỳ có sai sót, không sửa dây chuyền.
Nên có một bảng theo dõi gồm: kỳ sai, sai đầu vào hay đầu ra, ngày phát hiện, lần bổ sung, [43] trước và sau điều chỉnh, số chênh lệch, đã kê vào [37]/[38] kỳ nào, tình trạng nộp thuế. Kèm đầy đủ tờ khai, bản giải trình, hóa đơn điều chỉnh, chứng từ nộp tiền.
👉 TÓM GỌN 1 CÂU:
Sai đầu ra → quay về kỳ gốc.
Sai đầu vào → xử lý ở kỳ phát hiện qua [37], [38], trừ khi làm tăng thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn.
Anh chị đang gặp tình huống khai bổ sung nào khó, để lại bình luận cùng trao đổi nhé.
Cùng theo dõi An Giải Pháp -Thuế & Kế Toán