06/01/2026
Sau hơn tuần "bể" Show “Về đây bốn cánh chim trời”, Tôi cảm nhận vụ việc góc độ pháp lý đồng tình có, phản đối có, thậm chí có những lời lẽ khá nặng nề. Tôi ghi nhận, bởi tranh luận pháp lý chỉ có giá trị khi được đặt trong không gian đa chiều và văn minh.
Tuy nhiên, để dứt khoát rời khỏi vùng tranh cãi cảm tính, cần quay lại một nguyên tắc rất cơ bản nhưng thường bị hiểu sai: Tòa án không xét xử theo logic “ai vi phạm trước thì người đó chịu toàn bộ”. Thực tiễn xét xử dân sự ở Việt Nam cho thấy, Tòa luôn đánh giá tổng thể hành vi của các bên, mức độ lỗi, khả năng dự liệu rủi ro và hậu quả thực tế đã xảy ra, từ đó phân bổ trách nhiệm dân sự theo tỷ lệ, chứ không chấp nhận cách lập luận giản đơn, cảm xúc.
1. Chậm thanh toán và tác quyền có phải là “lá chắn” hợp pháp để hủy show?
Vấn đề đầu tiên cần làm rõ: chậm thanh toán trong trường hợp này không phải là vi phạm nghĩa vụ cơ bản để bên còn lại được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng ngay lập tức.
Hợp đồng không chỉ là giấy tờ hình thức, mà chính là “luật chơi” do các bên tự thiết lập. Tại Điều 6.2, các bên đã tiên liệu trước rủi ro chậm thanh toán và thống nhất cơ chế xử lý rất cụ thể: phạt lãi 0,05%/ngày, với thời gian chậm trả có thể kéo dài đến 30 ngày. Điều đó đồng nghĩa, ngay cả khi bên A chậm thanh toán tại thời điểm 27/12/2025, thì về mặt pháp lý, vi phạm này vẫn đang nằm trong vùng cho phép mà hợp đồng đã dự trù, và chưa làm triệt tiêu mục đích của hợp đồng.
Trong bối cảnh đó, việc bên B bỏ qua toàn bộ cơ chế xử lý đã được hai bên thống nhất, không tuân thủ nghĩa vụ thông báo trước 07 ngày theo Điều 8.2.3, mà lựa chọn “đánh úp” bằng một tin nhắn đêm muộn để hủy show, là một sự mất cân xứng nghiêm trọng giữa lỗi và phản ứng pháp lý. Đây chính là điểm mà Tòa án sẽ đặc biệt lưu tâm khi phân định trách nhiệm.
2. Tác quyền – một “lá chắn” đang bị lạm dụng?
Lý do tác quyền tiếp tục được đưa ra như một căn cứ để biện minh cho việc hủy show. Nhưng cần nhìn thẳng: tác quyền là nghĩa vụ pháp lý của Ban tổ chức với chủ thể quyền, không phải là nghĩa vụ trực tiếp của nghệ sĩ trong quan hệ hợp đồng biểu diễn, trừ khi hợp đồng có thỏa thuận khác.
Thực tế hoạt động biểu diễn tại Việt Nam cho thấy, cơ chế tác quyền thường mang tính hậu kiểm. Ban tổ chức có thể tạm nộp, sau đó truy thu và quyết toán danh mục tác phẩm thực tế sau khi chương trình kết thúc. Việc chưa hoàn tất toàn bộ phí tác quyền trước giờ diễn không đồng nghĩa với việc chương trình mặc nhiên vi phạm pháp luật, càng không trao cho nghệ sĩ quyền “tự tuyên án” hủy show khi chưa có bất kỳ quyết định đình chỉ nào từ cơ quan quản lý nhà nước.
Hơn nữa, chính hợp đồng cũng đã ghi nhận nghĩa vụ của Ban tổ chức trong việc bảo vệ nghệ sĩ trước mọi khiếu nại tác quyền. Do đó, việc viện dẫn tác quyền để rút lui vào phút chót không chỉ là sự ngộ nhận về quy trình pháp lý, mà còn là dấu hiệu của việc lạm dụng lỗi của bên thứ ba để phá vỡ cam kết trực tiếp.
3. Pháp luật không bảo vệ sự cực đoan
Tòa án, trong những vụ việc như thế này, sẽ không đứng về phía ai “nói to hơn” hay “đúng một nửa”. Tòa sẽ đặt câu hỏi:
– Ai có lỗi?
– Lỗi đó ở mức độ nào?
– Hành vi nào làm thiệt hại lan rộng và không thể khắc phục?
– Bên nào đã không hành xử thiện chí và không hạn chế thiệt hại?
Một bên chậm thanh toán nhưng vẫn trong cơ chế xử lý hợp đồng đã thỏa thuận, khác hoàn toàn với một bên phá vỡ toàn bộ đối tượng hợp đồng bằng việc rút lui vào giờ chót, đẩy hàng ngàn khán giả và đối tác vào thế bị động. Hai hành vi này không thể được đặt lên cùng một bàn cân trách nhiệm.
4. Lời kết:
Pháp luật hợp đồng sinh ra để duy trì sự ổn định của giao dịch và bảo vệ niềm tin, chứ không phải để các bên dùng cái sai của người khác làm bàn đạp cho hành vi cực đoan của chính mình. Trong mọi tranh chấp, công lý không nằm ở việc chỉ ra “ai sai trước”, mà nằm ở chỗ ai đã hành xử thiếu thiện chí hơn, ai đã làm cho thiệt hại trở nên không thể cứu vãn.
Tòa án sẽ không xử theo cảm xúc. Và càng không xử theo logic “một lỗi nhỏ được quyền phá hủy tất cả”.
Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân dưới góc độ pháp lý hợp đồng. Trân trọng mọi ý kiến thảo luận văn minh.
Xin cảm ơn !
