21/07/2026
6 SAI SÓT KHIẾN DOANH NGHIỆP FDI DỄ BỊ KIỂM TOÁN LƯU Ý
Không ít doanh nghiệp FDI cho rằng, chỉ cần tuân thủ quy trình của tập đoàn mẹ là đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kế toán và kiểm toán tại Việt Nam.
Tuy nhiên, thực tế kiểm toán lại cho thấy điều ngược lại. Nhiều doanh nghiệp vẫn bị phát hiện các sai sót trọng yếu không phải vì cố ý gian lận, mà do thiếu hồ sơ chứng minh, khác biệt giữa quy định của tập đoàn và pháp luật Việt Nam, hoặc hệ thống kiểm soát nội bộ chưa được thiết kế phù hợp.
Dưới góc nhìn của kiểm toán viên, đây là những khu vực có mức độ rủi ro cao và luôn được xem xét kỹ trong quá trình kiểm toán doanh nghiệp FDI:
1️⃣ Giao dịch liên kết và chuyển giá
Đây là khu vực có rủi ro cao nhất đối với nhiều doanh nghiệp FDI.
Kiểm toán viên sẽ đánh giá:
🔸 Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đã đầy đủ chưa?
🔸 Phí quản lý, phí bản quyền, phí dịch vụ từ công ty mẹ có đủ căn cứ chứng minh?
🔸 Giá giao dịch có phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập?
2️⃣ Chi phí phát sinh từ công ty mẹ ở nước ngoài
Nhiều doanh nghiệp chỉ lưu Debit Note hoặc Invoice.
Trong khi đó, kiểm toán thường yêu cầu thêm:
🔸 Hợp đồng dịch vụ
🔸 Báo cáo công việc
🔸 Biên bản nghiệm thu
🔸 Email trao đổi
🔸 Tài liệu chứng minh dịch vụ thực sự đã được cung cấp
Nếu thiếu các tài liệu này, khoản chi phí có thể bị đánh giá là chưa đủ cơ sở ghi nhận.
3️⃣ Khác biệt giữa VAS và IFRS
Đối với doanh nghiệp phải lập báo cáo theo cả VAS và IFRS, kiểm toán thường rà soát:
🔸 Các bút toán chuyển đổi.
🔸 Chênh lệch về ghi nhận doanh thu, tài sản, chi phí và dự phòng.
🔸 Hồ sơ giải trình cho các điều chỉnh trọng yếu.
4️⃣ Doanh thu xuất khẩu
Đây là khoản mục dễ phát sinh sai sót nếu doanh nghiệp ghi nhận doanh thu chỉ dựa trên ngày lập hóa đơn.
Kiểm toán sẽ đối chiếu với:
🔸 Điều kiện Incoterms.
🔸 Hợp đồng mua bán.
🔸 Vận đơn.
🔸 Tờ khai hải quan.
🔸 Thời điểm chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa.
5️⃣ Hàng tồn kho và hệ thống ERP
Sai lệch giữa số liệu trên ERP và sổ kế toán vẫn là vấn đề được phát hiện khá thường xuyên.
Kiểm toán sẽ đánh giá:
🔸 Kết quả kiểm kê thực tế.
🔸 Phương pháp tính giá vốn.
🔸 Hàng chậm luân chuyển.
🔸 Quy trình kiểm soát kho.
6️⃣ Hệ thống kiểm soát nội bộ
Một hệ thống kiểm soát chưa chặt chẽ có thể làm gia tăng đáng kể rủi ro sai sót trên báo cáo tài chính.
Các điểm thường được xem xét gồm:
🔸 Phân quyền trên hệ thống ERP.
🔸 Quy trình phê duyệt.
🔸 Phân tách nhiệm vụ giữa các bộ phận.
Kiểm soát thay đổi dữ liệu và lưu vết giao dịch.
💡 Điểm đáng lưu ý là phần lớn các vấn đề trên đều có thể được phát hiện và khắc phục trước mùa kiểm toán nếu doanh nghiệp chủ động rà soát hệ thống kế toán, hồ sơ giao dịch và quy trình kiểm soát nội bộ.
Kiểm toán không chỉ nhằm đưa ra ý kiến về báo cáo tài chính mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện những rủi ro tiềm ẩn, hoàn thiện hệ thống quản trị và nâng cao mức độ tuân thủ.
📩 Nếu doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị cho kỳ kiểm toán hoặc muốn đánh giá mức độ sẵn sàng trước khi kiểm toán diễn ra, VietValues sẵn sàng đồng hành để hỗ trợ rà soát rủi ro và tư vấn các giải pháp phù hợp.
CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)
📍 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP.HCM
☎️ Hotline: 0919 696 168
🌐 Website: www.vietvalues.com
📧 Email: [email protected]
ZALO OA: https://zalo.me/1205575301328198469