25/06/2020
Dòng tiền là mạch máu chảy trong doanh nghiệp, ban lãnh đạo là đầu não và nhân viên là trái tim.
Nếu thiếu bất kỳ bộ phận nào thì doanh nghiệp không thể tồn tại. Hạnh phúc của một con người có thể là một cơ thể khỏe mạnh với cái đầu minh mẫn và một trái tim biết yêu thương. Doanh nghiệp cũng tương tự vậy.
Một doanh nghiệp khỏe mạnh thường có nền tảng tài chính vững chắc và dòng tiền chảy trong doanh nghiệp phải “thông suốt” mọi sự mới hanh thông.
Ngoài kinh doanh yếu kém, sự sụp đổ của một doanh nghiệp còn tới từ việc mất khả năng thanh toán do dòng tiền yếu, từ đó gây ra nhiều hệ lụy.
Thông thường, có 2 cách để các doanh nghiệp kiếm tiền là bán với giá thật cao (biên lợi nhuận cao), hoặc bán giá rẻ với khối lượng lớn (vòng quay hàng hóa nhanh) và cả 2 cách này đều tạo ra dòng tiền dồi dào cho doanh nghiệp.
Chính vì thế, trong giới đầu tư có khẩu hiệu “tiền là vua” (cash is the king) để chỉ những mô hình kinh doanh hiệu quả, hoặc bán sản phẩm, dịch vụ ít có cạnh tranh.
Rất khó có mô hình kinh doanh nào kết hợp được cả 2 nhân tố này, trừ khi doanh nghiệp được hưởng cơ chế đặc biệt và độc quyền trong một thị trường nào đó.
Mô hình này thường ít phải vay nợ, mà dòng tiền nội sinh có thể tự tài trợ cho mọi hoạt động, có nghĩa là doanh nghiệp rất ít phải chi tiêu cho việc đầu tư xây dựng cơ bản, hay những chi phí nghiên cứu phát triển lớn.
Dòng tiền mạnh còn giúp doanh nghiệp thoát khỏi những giai đoạn thị trường khó khăn và là người sống sót sau cùng, phục hồi nhanh sau khủng hoảng.
Về mặt lý thuyết, những mô hình trên thường có vòng quay hàng tồn kho nhanh, công nợ phải thu thấp, nhận tiền ứng trước và chiếm dụng được lượng vốn lớn từ các bên, chính vì vậy mà “két tiền” của doanh nghiệp luôn dồi dào.
Nhưng trên thực tế, ít có doanh nghiệp nào trữ tiền nhiều mà không có kế hoạch hoặc mục đích kinh tế phía sau, vì tiền sẽ mất giá do lạm phát và chịu các chi phí cơ hội nên sẽ luôn phải luân chuyển để tham gia vào các hoạt động kinh doanh để tạo ra thêm tiền.
Điểm khác biệt giữa các thị trường phát triển và Việt Nam là độ “nhất quán” trong hoạt động kinh doanh.
Thực tế, những doanh nghiệp lớn hoạt động hiệu quả tại các thị trường phát triển, các biến số như biên lợi nhuận, dòng tiền… thường ổn định qua các năm vì họ có lợi thế cạnh tranh bền vững. Do đó, việc tính toán cùng độ chắc chắn cao trong tương lai là có thể thực hiện.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc lưu chuyển tiền ở những doanh nghiệp lớn vẫn thiếu sự ổn định.
Chính vì vậy, việc phân tích dòng tiền của doanh nghiệp ngoài dựa vào những con số thể hiện trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ, còn phải kết hợp thêm các biến số khác.
Hiện tại, có 3 chỉ số tóm lược và hữu ích nhất cho người sử dụng là dòng tiền tự do (FCF), dòng tiền tự do cho công ty (FCFF) và dòng tiền tự do cho chủ sở hữu (FCFE), tính toán bằng cách sử dụng bảng lưu chuyển tiền tệ.
Cách thức xác định giá trị doanh nghiệp sẽ ước lượng một tỷ lệ tăng trưởng và một tỷ suất chiết khấu hợp lý về thời điểm hiện tại, trong đó vấn đề lớn nhất là không thể nắm được nhu cầu vốn lưu động, cũng như chi tiêu vốn (Capex) của doanh nghiệp trong tương lai.
Trong nhiều trường hợp, những con số này bị âm, nhưng giá trị công ty vẫn tăng trưởng hàng năm.
Hoặc có trường hợp công ty vực dậy sau khó khăn, nhưng các chỉ tiêu tương tự vẫn âm. Như vậy, rõ ràng là tính ứng dụng của các chỉ tiêu này tại thị trường Việt Nam còn rất hạn chế và khó khăn.
