18/09/2021
ALITA DEFI LÀ GÌ?
Trước khi tìm hiểu về định nghĩa của Defi. Tôi sẽ giải thích cho các bạn hiểu về định nghĩa của tài chính truyền thống/tài chính tập chung - hay còn gọi là Cefi.
1. Cefi là gì?
Cefi (Centralized Finance) là mô hình tài chính truyền thống mà chúng ta đang sử dụng gọi là tài chính tập chung. Trong đó các thành phần như luật chơi, tiền và tài sản của cộng đồng, tổ chức, thị trường giao dịch hay công cụ đều được quản lý tập trung bởi một bên thứ 3 là tổ chức ngân hàng hay chính phủ nào đó.
Trong mô hình Cefi, tất cả mọi thứ bạn đều phải “uỷ thác”. Tiền và tài sản của bạn, niềm tin của bạn; sự minh bạch về báo cáo hay giao dịch; thông tin cá nhân của bạn; bí mật tài chính của bạn; tất cả mọi thứ đó bạn phải “uỷ thác” giao cho một bên thứ 3 thực hiện.
Ví dụ: Bạn muốn gửi tiết kiệm, đầu tư, đem tài sản cho vay, hay là đi vay, Giao dịch mua bán, chuyển khoản, hay thanh toán hoá đơn,... Đều cần là phải “uỷ thác” cho bên thứ 3. Ví dụ bên thứ 3 ở đây có thể là Ngân Hàng hay Sàn Giao Dịch (chứng khoán hoặc hàng hoá hoặc tiền tệ) sẽ nắm giữ và quyết định thay cho bạn.
1.2 Ưu điểm của Cefi:
- Có lịch sử lâu đời nên quen thuộc với nhiều người.
- Được pháp luật công nhận và bảo vệ.
1.3 Nhược điểm Cefi:
- Phải uỷ thác mọi thứ vào bên thứ 3. Tiền, tài sản, niềm tin, thông tin cá nhân, mọi thứ.
- Chi phí cao và phải được cho phép.
- Vấn đề về Tính minh bạch. (Phụ thuộc báo cáo đưa ra)
- Không dành cho mọi người. (Do bên thứ 3 quyết định ai được phép và ai không được phép)
Hạn chế rất lớn của nền tài chính truyền thống đó là tính tập quyền hay tập trung quyền lực. DeFi chính là giải pháp cho việc này.
2. DeFi là gì?
Defi (Decentralized Finance - Tài chính phân tán - Tài chính mở) là nền tài chính sử dụng công nghệ Blockchain. Phân tán quyền lực, quyền quyết định cho cộng đồng. Trong đó các tổ chức, thị trường giao dịch hay công cụ tài chính được tạo nên bởi các mã nguồn mở được lập trình sẵn gọi là các Smart Contract (hợp đồng thông minh) mà bất cứ ai cũng có thể xem trước, kiểm tra mức độ an toàn hay tính minh bạch. (Có thể thuê lập trình viên hoặc kiểm toán mở ra xem và kiểm tra trước khi tham gia và sử dụng).
Nói dễ hiểu hơn, DeFi tận dụng sức mạnh của công nghệ Blockchain là phân tán quyền lực cho cộng đồng và minh bạch để tạo nên 1 nền tài chính mở, mà trong đó mọi người đều có thể truy cập và sử dụng nó ở bất kỳ đâu, bất kỳ khi nào mà không chịu sự chi phối bởi cá nhân, tổ chức tập trung quyền lực hay chính phủ nào cả.
Trong DeFi luôn đi kèm với “Non-Custodial", tức là Không Uỷ Thác. Cũng nhờ vào đặc điểm này của DeFi mà chúng ta thường gọi nó là Open Finance hay tài chính mở.
Tài sản ở trong thế giới Defi thường là các loại tiền mã hoá như là Bitcoin, Eth, Bnb, Usdt, Alita …. Vân vân.
2.1 Ưu điểm vượt trội của Defi
- Không uỷ thác - Tất cả đều nằm trên ví Cá Nhân (Blockchain) của bạn. Và chỉ bạn mới biết và chỉ bạn mới có quyền quyết định.
- Không cần xin phép của bất cứ ai, tổ chức hay chính phủ nào để thực hiện điều bạn muốn.
- Không cần phải đặt niềm tin vào ai hay tổ chức nào cả. Mã nguồn mở và blockchain luôn minh bạch và có thể tự kiểm tra.
Công nghệ phân tán quyền quyết định cho cộng đồng (phi tập chung) của blockchain.
Ví của bạn, tiền và tài sản của bạn, các hoạt động như giao dịch, mua bán, trao đổi tiền và tài sản, đầu tư, cho vay và vay chỉ có mình bạn biết và thực hiện. Bạn không cần khai báo với ai hay xin phép ai. Bạn có thể tự quản lý và thực hiện ở bất cứ đâu và bất cứ khi nào bạn muốn. Bí mật và minh bạch chỉ mình bạn biết.
Trong DeFi, cũng gồm các hoạt động tương tự như CeFi. Như là gửi tiết kiệm, đầu tư, cho vay, đi vay, các giao dịch, các lệnh chuyển khoản, nợ, thanh toán hóa đơn,...
Thay vì phải uỷ thác xử lý thông qua một bên thứ ba, thì các hoạt động đó được diễn ra tự động trên Smart contract (hợp đồng thông minh) của blockchain.
3. Phân biệt CeFi với DeFi.
Sự khác biệt lớn nhất giữa tài chính truyền thống và tài chính phi tập trung chính là tính uỷ thác.
Trong tài chính truyền thống: Các tổ chức, thị trường & công cụ tài chính luôn tồn tại trung gian có quyền lực tập trung quyết định mọi thứ thay cho bạn.
Trong khi đó, DeFi tận dụng sức mạnh của Blockchain là tính minh bạch và phi tập trung để loại bỏ các trung gian này. Cụ thể:
Chính phủ hay ngân hàng (Cefi) sẽ được thay thế bằng các hợp đồng thông minh trên blockchain phi tập trung ví dụ như sàn Alita Swap.
Các tài sản của CeFi sẽ được thay thế bằng các token (coin) nằm trong hệ sinh thái của Blockchain và chúng phi tập trung ví dụ như Bitcoin, Eth, Bnb, Usdt, Ali ….
Nhiệm vụ của DeFi là cung cấp quyền truy cập cho tất cả mọi người tới các dịch vụ tài chính tự động minh bạch cho người dùng ở bất kỳ đâu, bất kỳ khi nào chỉ cần họ có Internet. Điều này thể hiện tính mở đặc trưng của DeFi. Thực tế, DeFi đã và đang phát triển rất nhanh, tất cả các sản phẩm, dịch vụ gì trong tài chính truyền thống đều có thể được thay thế bằng các ứng dụng DeFi.
DeFi chính là ứng dụng thiết thực & tận dụng được nhiều nhất sức mạnh của blockchain (tính phi tập trung).
Với Defi mọi thứ đều nằm trên ví riêng của bạn và được thực hiện trên ví riêng của bạn. Chỉ 1 mình bạn biết và bạn chủ động mọi hoạt động như: giao dịch, trao đổi, mua bán, đầu tư, cho vay, đi vay chỉ là bạn dùng ví riêng của bạn tương tác với hợp đồng thông minh tự động trên mạng blockchain, không cần phải chuyển cho bên thứ ba như ngân hàng hay sàn giao dịch.